Koji tvit treba podržati, da li ga lajkovati, podeliti ili komentarisati, kojoj grupi naloga poslati zadatak i koliko bodova dodeliti za izvršenu akciju. Sve to moglo je da se odredi preko interne platforme progress.rs.

BIRN je podatke sa ove platforme, koji su procureli u javnost, uporedio sa aktivnostima naloga na mreži X tokom kampanje za vanredne parlamentarne izbore u oktobru 2026. godine i lokalnih izbora održanih u martu iste godine.

Pronađeno je 339 slučajeva u kojima se javno dostupna aktivnost naloga poklopila sa konkretnim zadacima zabeleženim na platformi progress.rs. Istraživanje je otkrilo i vezu administratorskog naloga platforme sa internet mrežom registrovanom na sedište Srpske napredne stranke (SNS) u Beogradu.

Analiza je obuhvatila i aktivnosti na Instagramu i TikToku, kao i hiljade tekstova objavljenih na domaćim informativnim portalima. Rezultati pokazuju kako su određene političke poruke masovno deljene na društvenim mrežama, dok su pojedini nalozi istovremeno učestvovali u napadima na nezavisne medije i opoziciju.

Ključni nalazi istraživanja

  • 339 poklapanja sa zadacima. BIRN je pronašao 339 slučajeva u kojima su nalozi na mreži X reagovali na istu objavu i istom vrstom akcije koja je bila navedena u zadacima sa progress.rs. Reč je o 301 retvitu, 30 citata i osam odgovora, zabeleženih kod 47 naloga. Kod njih 40 poklapanja su pronađena više puta.
  • Veza platforme sa sedištem SNS-a. Glavni administratorski nalog platforme progress.rs četiri puta se prijavio sa IP adrese povezane sa mrežom SNS-NET, registrovanom na sedište Srpske napredne stranke. Sa iste mreže zabeleženo je i prvo prijavljivanje još jednog korisničkog naloga u januaru 2023. godine. Ovi podaci povezuju platformu sa sedištem SNS-a, ali ne otkrivaju identitet osoba koje su koristile naloge.
  • Više od 40.000 aktivnosti tokom parlamentarne kampanje. Od 9. septembra do 19. oktobra 2026. godine, 213 analiziranih naloga na mreži X objavilo je ukupno 40.591 sadržaj, uključujući originalne objave, odgovore, citate i retvitove. Čak 74 odsto svih retvitova odnosilo se na samo šest profila, među kojima su zvanični nalog SNS-a, Aleksandar Vučić, Miloš Vučević, Milenko Jovanov i Ana Brnabić.
  • Skoro pola milijarde pregleda. Analizirani nalozi delili su 6.186 različitih objava koje su ukupno imale oko 496 miliona pregleda. To je ukupan broj pregleda originalnih sadržaja koje su ovi nalozi pojačavali, a ne broj ljudi do kojih je mreža doprla. Nije moguće utvrditi koliko je tih pregleda nastalo zahvaljujući njenom delovanju.
  • Uvredljivi komentari upućeni medijima i opoziciji. U posebnoj analizi 1.140 odgovora upućenih profilima N1, Danasa, Nove, Bez cenzure, Dveri i Kreni-Promeni, u 488 slučajeva prepoznate su uvrede, omalovažavanje ili pokušaji diskreditacije. Samo deset naloga bilo je odgovorno za više od 93 odsto analiziranih komentara.
  • Isti naslovi na desetinama portala. Tokom parlamentarne kampanje pronađeno je 89 grupa tekstova sa istim ili gotovo identičnim naslovima, odnosno 517 objava na 71 informativnom portalu. U najvećem broju slučajeva tekstovi su objavljeni istog dana. Među njima su bile i neutralne vesti i saopštenja, pa se na osnovu samog ponavljanja naslova ne može zaključiti da je reč o organizovanoj političkoj kampanji.
  • Isti nalozi tokom dva izborna ciklusa. Čak 161 nalog na mreži X bio je aktivan i tokom martovskih lokalnih izbora i tokom jesenje parlamentarne kampanje. Oni su objavili oko 80 odsto svih analiziranih sadržaja u parlamentarnoj i 76 odsto u martovskoj kampanji. To pokazuje da je najveći deo aktivnosti u oba perioda dolazio od iste grupe naloga.
  • Aktivnosti i na Instagramu i TikToku. Tokom parlamentarne kampanje 42 Instagram naloga povezana sa bazom progress.rs objavila su 974 sadržaja, dok je 21 TikTok nalog objavio 336 sadržaja. Ipak, za ove dve mreže nije bilo dovoljno podataka da se potvrdi izvršavanje konkretnih zadataka sa platforme progress.rs.

BIRN-ovo istraživanje dokumentuje konkretne slučajeve koordinisanog delovanja na mreži X, kao i obrasce masovnog širenja političkih poruka kroz društvene mreže i informativne portale. Dostupni podaci, međutim, ne dokazuju da su sve analizirane aktivnosti bile deo jedinstveno upravljane mreže, niti otkrivaju ko je izdavao svaki pojedinačni zadatak.

Izveštaj je namenjen društvenim platformama, regulatorima, organizacijama civilnog društva i svima koji prate političku komunikaciju na internetu, posebno tokom izbornih kampanja.

Kompletan BIRN-ov izveštaj, sa metodologijom, podacima i primerima dokumentovanih aktivnosti, možete pročitati na sledećem linku: Koordinisana politička promocija i medijsko pojačavanje u Srbiji.